Bilgi Merkezi · A-Z İçerikler

AHA: Glikolik & Laktik Asit

Cilt bakımının en çok konuşulan asit grubu, çoğu zaman yanlış kullanılan grubu da. Bu sayfa AHA'nın nasıl çalıştığını, hangi şikâyetlerde işe yaradığını ve nerede tahriş kapısı açtığını sade biçimde anlatıyor.

Bir Bakışta

Nedir, Nasıl Çalışır?

Suda çözünen, yüzeyde çalışan bir eksfoliyan

AHA, alfa hidroksi asitlerin kısaltmasıdır. Suda çözünen bu asitler cildin en üst katmanında (stratum korneum), ölü hücreleri (korneositleri) bir arada tutan bağları gevşetir. Korneosit kohezyonu azalınca yüzeydeki yorgun hücre katmanı daha düzenli dökülür; altta daha pürüzsüz, daha eşit ton bir yüzey görünür hâle gelir. Yani AHA mekanik ovalama değil, kimyasal yolla çalışan bir yüzeyel eksfoliyandır.

İki üye öne çıkar. Glikolik asit en küçük AHA molekülüdür; küçük olduğu için cilde daha kolay ve daha derine nüfuz eder. Bu onu daha güçlü, ama aynı oranda daha tahriş edici yapar. Laktik asit daha büyük bir moleküldür; yüzeyde daha çok kalır, daha naziktir ve cildin doğal nemlendirici faktörünün (NMF) bir parçası olduğu için aynı zamanda cilde nem çeker. Kuru ve hassas ciltlerde laktik bu yüzden sık tercih edilir.

Etki yalnızca yüzeyle sınırlı kalmaz. Düzenli ve uzun süreli kullanımda AHA'ların alt katmanda kolajen ve doku yapımını desteklediği bildirilmiştir; bu, zamanla cildin daha sağlıklı ve dolgun görünmesine katkıda bulunur.

Hangi Sorunlarda İşe Yarar?

Pürüzden ince çizgiye, yüzey yenileme

Pürüzlü, donuk yüzey: Eksfoliyasyon cilde pürüzsüzlük ve daha canlı bir görünüm kazandırır; AHA'nın en hızlı fark edilen etkisi budur.

Ton eşitsizliği ve yüzeyel leke: Düzenli kullanımda hücre yenilenmesi hızlandığı için renk dağılımı zamanla daha homojen hâle gelebilir.

İnce çizgiler: Yüzey yenilenmesi ve uzun vadede artan doku yapımı, ince çizgilerin görünümünü yumuşatabilir.

Kuru ciltte nem: Laktik asit hem nazikçe eksfoliye eder hem nem tutar; bu ikili etki, eksfoliyasyona ihtiyaç duyan ama kuruluktan da çekinen ciltlerde değerlidir.

Buna karşılık derin lekeler, aktif inflamatuvar akne ya da belirgin kırışıklık tek başına reçetesiz AHA ile çözülecek tablolar değildir; bu noktada değerlendirme klinikte yapılır.

Nasıl Kullanılır?

Akşam, az ile başla; gündüz koruma şart

Reçetesiz ürünlerde glikolik için makul aralık genellikle %5-10 ve pH 3.5 ve üzeri kabul edilir; bu, etkinlik ile tolerasyon arasında dengeli bir noktadır. Kullanım akşam yapılır.

• Sıklık: Cildin asite alışması için haftada 2-3 gece ile başlayıp, cilt rahatsa kademeli artırmak en güvenli yoldur.
• Gündüz koruma: AHA cildin güneşe duyarlılığını artırır. FDA, AHA içeren ürünler için etikette "güneş yanığı uyarısı" (Sunburn Alert) bulunmasını önerir. Bu nedenle gündüz geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak isteğe bağlı değil, kullanımın bir parçasıdır.
• Beklenti: Pürüz ve canlılıkta fark birkaç hafta içinde başlayabilir; ton ve leke gibi konularda anlamlı düzelme genelde daha uzun sürer.

Güneş koruyucu olmadan AHA kullanmak, elde edilecek faydayı geri alabilir ve leke riskini artırabilir.

Kombinasyon & Kaçınılacaklar

Aynı geceye her şeyi yığmamak

AHA'yı başka güçlü aktiflerle aynı geceye yüklemek en sık yapılan hatadır ve genellikle tahrişle sonuçlanır.

• Retinoidlerle aynı anda: AHA ve retinoidi (retinol, tretinoin) aynı gece uygulamak tahrişi belirgin artırır. İkisini ayrı gecelere bölmek daha güvenlidir.
• BHA ile birlikte: AHA ve BHA'yı (salisilik asit) aynı anda yığmak aşırı eksfoliyasyona ve bariyer bozulmasına yol açabilir.
• Yeni başlayanda yığma: Vitamin C, benzoil peroksit gibi diğer güçlü aktiflerle aynı rutinde toplamamak; cildi birer birer alıştırmak gerekir.

Yan Etki & Gebelik

Sık görülen yan etkiler ve gebelikte durum

En sık görülen yan etkiler uygulama sırasında hafif karıncalanma ve geçici kızarıklıktır. Kalıcı yanma, soyulma ya da gerginlik ise tahriş işaretidir; bu durumda sıklık azaltılır veya kullanıma ara verilir. Artmış UV duyarlılığı, gündüz korunmayı zorunlu kılan asıl yan etkidir.

Gebelik: ACOG, düşük konsantrasyonda (%10 altı) glikolik asidi gebelikte genellikle kabul edilebilir kabul eder. Buna karşılık yüksek dozlu peeling uygulamalarından kaçınmak önerilir. Gebelik ya da emzirme döneminde her ürün kararının, genel bir kuralla değil, sizi takip eden hekiminizle birlikte değerlendirilmesi en doğrusudur.

Doğrular & Yanlışlar

AHA hakkında sık karşılaştığımız yanlış inanışlar.

Sıkça Sorulanlar

Hastalardan gelen sorular

Glikolik mi laktik asit mi tercih etmeliyim?

Glikolik küçük molekülüdür; daha derine işler, daha güçlü eksfoliye eder ve daha çok tahriş eder. Laktik daha büyük molekülüdür; daha yüzeyel kalır, daha naziktir ve cilde nem çeker. Pürüz ve belirgin ton eşitsizliğinde glikolik, kuru ve hassas ciltte laktik genellikle daha uygundur.

AHA'yı sabah mı akşam mı kullanmalıyım?

AHA akşam kullanılır. AHA cildin güneşe duyarlılığını artırır; FDA bu ürünler için "güneş yanığı uyarısı" (Sunburn Alert) önerir. Bu nedenle gündüz geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak şarttır.

Daha yüksek yüzde daha hızlı sonuç verir mi?

Hayır. Daha yüksek konsantrasyon daha fazla tahriş riski demektir, daha iyi sonuç değil. Reçetesiz ürünlerde glikolik için %5-10 ve pH 3.5 ve üzeri aralık makuldür. Haftada 2-3 geceyle başlayıp cilt tolere ettikçe ilerlemek daha güvenlidir.

AHA cildi inceltir mi?

Hayır. AHA stratum korneumda ölü hücre kohezyonunu gevşeterek yüzeyel eksfoliyasyon yapar; bu cildi inceltmek değildir. Uzun vadeli ve düzenli kullanımda alt katmanda kolajen ve doku yapımının arttığı bildirilir.

AHA'yı retinol veya BHA ile aynı gece kullanabilir miyim?

Önerilmez. AHA ile retinoidi aynı anda kullanmak tahrişi belirgin artırır; bunları ayrı gecelere bölmek daha güvenlidir. AHA ve BHA'yı birlikte yığmak aşırı eksfoliyasyona ve bariyer bozulmasına yol açabilir.